Perşembe, Temmuz 26, 2012

 

Düzeltmeler


Jonathan Franzen aile içi ilişkileri üzerine yazdığı romanlarla tanınmış bir yazar. 2001’de ABD’de yayımlandığında büyük ilgi gören, birçok ödül kazanan ve Franzen’in Dünya çapında tanınmasını sağlayan Düzeltmeler’de de (2. Baskı, Haziran 2012, çev. Füsun Doruker, Sel yay.) gerçekçi bir bakış açısıyla bir aile öyküsü anlatılıyor.
Anne, baba ve iki erkek, bir kız çocuktan oluşan orta sınıftan bir aile. Çocuklar büyümüş, iş güç sahibi olup ülkenin çeşitli kentlerinde kendi hayatlarını kurmuştur. Baba Alfred Lambert başarılı bir mühendis olarak bir demiryolları şirketinde önemli görevlerde bulunduktan sonra emekli olmuştur. Elli yıla varan bir evlilik ve emekten sonra anne Enid Lambert’in tek arzusu ele güne ideal bir aile olduklarını, mükemmel çocuklar yetiştirdiğini göstermektir. Büyük oğul Garry Lambert, bir bankada üst düzey yöneticidir. Karısı güzelliği ve zenginliği ile göz kamaştırmaktadır. Üç çocukları vardır. İkinci çocuk Chip üniversitedeki görevinden ayrılmış New York’a yerleşmiş önemli bir gazetede serbest gazetecilik yaparak geçinmektedir. Kardeşlerin en küçüğü Denise üniversite eğitimini yarım bırakıp restoranlarda çalışmaya başlamış ünlü bir aşçı olmuştur.
Jonathan Franzen, her bölümde tek tek aile bireylerini ele alarak Enid Lambert’in arkadaşlarınıa sunduğu bu ideal aile görüntüsünün ardında nasıl bir gerçek olduğunu ayrıntılı olarak anlatıyor.  Trajedi baba Alfred Lambert’den başlıyor. Alfred Lambert, emekli olduktan sonra günlerini evlerinin bodrum katına yerleştirdiği büyük bir koltukta geçirmeye başlamıştır. Hemen hiçbir şey yapmadan uyuklayarak günü tamamlamaktadır. Enid çocuklara ve çevreye pek yansıtmak istemese de Alfred parkinson hastalığına yakalanmıştır ve hızla bunamaktadır. Tam anlamıyla bakıma muhtaçtır. İlaçlarını düzenli alması, geceleri altının bağlanması gerekmektedir. Enid kendi kalça çıkığına, kocasının hastalığına aldırmadan lüks bir gemi yolculuğuna çıkar. Alfred’in gemiden düşmesi ile noktalanan seyahatte yaşadıkları hem Alfred’in hastalığının boyutlarını hem de karı kocanın ilişkilerinin mahremini öğrenmemiz sağlar. Alfred disiplinli, değerlerine bağlı sert bir koca ve babadır. Enid ona ne kadar sevgi ile yaklaşssa da karısı ile doğru bir bağ kuramamış, sağlıklı bir cinsellik yaşayamamış, sonuçta muhtaç olduğu kadına yabancı biri haline gelmiştir. Enid bu sevgi açığını çocuklarının “başarı”larını abartarak ve onalrın üzerine gereğinden fazla düşerek kapatmaya çalışmaktadır. Oysa çocuklar son bir Noel yemeğinde biraraya gelemeyecek kadar kendi sorunlarına gömülmüştür.
Garry Lambert, görünüşte işinde başarılıdır ama sürekli stres altında, başarısız olup işsiz kalma endişesi içinde alkolik olmuştur. Evde kontrol tamamen karısındadır ve çocuklarıyla ilişkisi gitgide zayıflamaktadır bu da onu depresyonun eşiğine getirmiştir. Chip üniversiteden bir öğrencisi ile ilişki kurduğu için atılmıştır. Annesinin sandığı gibi önemli bir gazetede değil sıradan bir yayında yazmakta ve bir yayınevinde düzeltmenlik yaparak geçinmeye çalışmaktadır. Kızkardeşinden aldığı borçlarla yaşamaktadır ve tüm aşk ilişkileri sorunludur. Kendisini terk eden son sevgilisi evli bir kadındır ve iyi para kazanacağı umudu ile kadının politikacı-iş adamı kocası ile Litvanya’ya gider. Denise de aşk ilişkileri açısından sorunludur. İlk çalıştığı restoranın yaşlı şefi ile çok erken bir evlilik yapmış, onu bir kadın için terk etmiştir. Sevgi eksiğini işindeki hırsı ile kapamış ve ünlü bir aşçı olmuştur. Ama şimdi de hem patronu hem de patronunu karısı ile aşk ilişkisi vardır ve bu nedenle işini kaybedecek, depresyona girecektir.
Enid, aslında her şeyin farkındadır ama bunları kendine bile itiraf etmekten korkmaktadır. Şimdi tek arzusu kocası ölmeden aileyi son bir kez Noel’de biraraya getirmektir.
 Jonathan Franzen, Lambertler’in yaşadıklarını neredeyse yirminci yüzyılın ikinci yarısına yayıyor ama 90’lı yılların sonuna George W. Bush döneminde sürekli tüketim, borsa karları ve kredilerle gelişen ABD ekonomisinde yaşanan “düzeltme” döneminde anlatıyor. Geleneksel aile yapısı çoktan kırılmış, aile yapısının tüm ahlaki değerleri “eski moda” olmuştur. Ekonomik düzeltme tüm değerleri onarılmaz şekilde tahrip edecektir.
Düzeltmeler, oldukça gerçekçi bir roman. Bol diyalogla gelişiyor. Kitabı kalınlaştırmak için yazıldığını düşündüren bölümleri de var. Franzen kahramanlarını en küçük ayrıntılara kadar anlatıyor, zaman zaman ana öyküden kopmaktan çekinmiyor ama sürükleyici anlatımı ile okuru romana bağlamayı başarıyor ve hızlı bir sonla romanı bitiriyor.
19.07.2012

Comments: Yorum Gönder



<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?