Cuma, Kasım 03, 2017

 

İpek Yolunun İki Ucu


Uluslararası İstanbul Kitap Fuarı’nın Onur Konuğu Güney Kore’nin teması “İpek Yolu’nun iki Ucu: Türkiye ve Kore”. Kore tarihi MÖ 3000 - 4000 yılına kadar uzanıyor. M.Ö. 2333 yılında Dangun Wanggeom tarafından Kore’nin kurulduğuna inanılıyor. Arkeolojik açıdan varlığı ispatlanmış olan ilk krallık Joseon (MÖ 194 - MÖ 108) Çin’den gelen Wiman tarafından kurulmuş. MÖ 108'de krallık Han İmparatoru Wu tarafından yok edilmiş ve yerine başta Lelang ilçesi olmak üzere Han'ın dört ilçesi kurulmuş. Yüzyıllar boyunca Kore Yarımadası’nda çeşitli krallıklar kurulmuş. Birden fazla krallığın hüküm sürdüğü dönemler yaşanmış. Üç Krallık Dönemi, Birleşik Silla Krallığı birlik çabalarının ürünü olmuş. Çin’in her zaman ilgi alannda olan Kore 1231’de Moğollarca istila edilmiş. 1392  yılına kadar Moğollaşmış bir Kore yönetimi görülüyor.
1392’de kurulan Coson Hanedanlığı ile sınırları net olarak belirlenmiş, toplumsal gelişim ve düşünsel açıdan Konfiçyus'a dayanan bir toplum yapısı oluşturulmuş. Bu hanedanlık 1910 kadar sürse de tarihi boyunca savaşlardan, istilalardan kurtulamadığı anlaşılıyor. 1592 – 1598 arasında süren Japon savaşı ve istilası sonrasında hep Japonya ve Çin’in ilgi alanında olmuşlar. Bu iki ülke Kore’ye silahlı saldırmadıkları zamanlarda da ülke politikasına müdahale etmiş, kralları kendi yanlarına çekmek için uğramış. 19. yüzyıldan itibaren Rusya da Kore’de etkili olmaya başlamış. Amerika’nın, İngiltere’nin ve Fransa’nın da Kore’ye ilgisi olmuş. 
12 Ekim 1897’de Coson ülkenin adını Kore İmparatorluğu olarak değiştirmiş. Gabo Reformları ile ülke toplumsal ve kültürel açıdan önemli bir çok gelişme yaşamış, bu durum sanata ve edebiyata da yansımış. Bir anlamda modernleşme için gerekli tüm adımlar “Aydınlanma Dönemi” de denilen bu dönemde atılmış.
Kore Yarımadası Asya’ya geçiş ya da Japon Adalarına ulaşmak için bir köprü niteliğinde olduğu için hep diğer ülkelerin ilgisini çekmiş. Kore, Çin, Japonya ve Rusya arasındaki politik anlaşmazlık, çatışma ve silahlı çarpışmaların kaynağı olmuş.
1904’de başlayan Rus – Japon Savaşı sırasında da Kore tamamen Japonya’nın himayesine girmiş. 1910’daki bir anlaşma ile de Kore Japonya'nın bir bölgesi olmuş. Bu durum, 1945 yılına kadar sürmüş. II. Dünya Savaşı'nda Japonya’nın yenilmesinden sonra Güney Kore’yi ABD, Kuzey Kore’yi de SSCB işgal etmiş.
25 Haziran 1950'de Kuzey Kore birlikleri, Güney Kore’ye saldırmış. Bunun üzerine BM, Güney Kore’nin kurtarılmasına karar vermiş. Bölgeye BM askerleri gönderilmiş. Bu orduya Türkiye, bir tugayla katılmış. 27 Temmuz 1953'te ateşkes imzalanmış. 38. paralel Güney Kore ile Kuzey Kore arasında sınır kabul edilmiş. Bu yıl türkiye Kore diplomatik ilişkilerinin 60. yılı kutlanıyor.  
Hatice Köroğlu Türközü “Modern Kore Edebiyatı Tarihi”ni (2017, Likya yay.) o zamana kadar Çin alfabesini kullanan resmi kurumlarda Kore alfabesini kullandıran Coson yönetiminden başlatıyor. “Yeni Edebiyat” dönemi başlamış, “Yeni Roman”, “Yeni Stil Şiir” akımları gelişmiş. Kültürle birlikte edebiyatta da geleneksel terk edilip batılılaşmaya başlanmış. 1910’da Japonların Kore’yi sömürgeleştirmesine, dillerinin yasaklamasına, kitapların toplatılıp yazarların hapsedilmesine, uzun süren askeri yönetime, ard arda gelen askeri darbelere rağmen edebiyatta yaşanan modernleşme kesintiye uğramamış. Ama ülkenin istila edilmesine, kolonileşmesine kadar varan siyasi gelişmeler edebiyata da yansımış. Gelişmeler eserlerde işlenirken siyasi cepheleşmeler de aynen edebi çevrelere de yansımış.
Hatice Köroğlu Türközü 140 yıllık bir süreçte Kore Edebiyatındaki değişimi ve modernleşme evrelerini roman, şiir ve tiyatro türlerinde verilen eserleri 10 yıllık dönemler halinde ele alıyor. Türkiye’nin tarihi ile koşutluklar kurulabilecek şekilde hemen her on yılda bir askeri darbeler de dahil siyasi değişimler yaşayan bir ülke için doğru bir yöntem. “Bağımsızlık Hareketi”, “Proleterya Edebiyatı”, “Halk Edebiyatı”, “Sanat için Sanat”, “Saf Edebiyat” gibi akımlardan söz ediyor Türközü.    Türkçe’de ilk olan “Modern Kore Edebiyatı Tarihi” bu uzak komşumuzun edebiyatını tanımak açısından iyi bir rehber niteliğinde, yeni okumalara özendiriyor.
Kore’nin İstanbul Kitap Fuarı’na Konuk Ülke olması önemli bir gelişme çünkü Kore Edebiyatı’nı hemen hiç tanımıyoruz. Türkçe’de çok az örnek var. 2000 yılından beri Korece’den Türkçe’ye çevirileri destekleyen Kore Edebiyatı Çeviri Enstitüsü’nün (KLTI) listesinde sadece 14 kitap var. Bunlara çeviri desteği dışında çevrilen bir kaç kitabı da eklesek 20 kitaba ulaşamıyoruz. Çünkü çevirmen sayısı bir elin parmakları kadar bile değil. Onlarca yıldır mezun veren Korece bölümlerinden edebiyat eserlerini çevirecek çevirmenler çıkmıyor yazık ki! Türkiye’den Göksel Türközü, Kore’den Nana Lee’nin özverileriyle Türkçe’den Korece’ye, Korece’den Türkçe’ye çeviriler yapılıyor.
Güney Kore yayıncılığı Dünya’nın en büyük onuncu yayıncılık endüstrisi. 4 milyar 250 milyon dolar yıllık ciroları var. Kişi başına 9.1 kitap düşüyor. 2016 yılında 45 bin 213 yeni kitap yayımlamışlar. Bunların 9714’ü çeviri eser. 2000 faal yayınevi, 2116 kitapevi, 19.055 kütüphaneleri var. En çok okunan türler roman, çizgi roman ve çocuk kitapları. Kore çocuk kitapları hem içerikleri, hem de illistürasyonları ile dünya çapında ilgi çekiyor, yabancı dillere çevriliyor.     
Koreli şair ve yazarlar İstanbul Kitap Fuarı’nda okurlarıyla buluşacak. Son Hong-gyu’nun “Kore Savaşı’nda mücadele edip, savaştan sonra orada kalan bilge bir Türkün dokunaklı hikâyesi”nin anlatıldığı Başka Topraklarda Rüzgar Sert Eser (2013, Martı yay.), Ahn Do-hyun’un “Büyümek, olgunlaşmak, sevmek, hayatı yaşamaya değer kılan şeylerin farkına varmak ve bunların değerini bilmek üzerine huzur verici bir hikâye…” diye tanıtılan Gümüş Somon’un Büyük Yolculuğu (2016, Doğan Egmond yay.) ve  “Göçmenlerin, kentlerin bu yeni paryalarının yaşadıklarını tüm gerçekliğiyle yüzümüze çarpan roman” diye tanıtılan ve bir Kore efsanesini günümüze taşıyan Hwang Sok-yong’ın  Prenses Bari’si (Ekim 2017, Doğan Kitapçılık) okuma listemdeki kitaplar. Han Kang’ın tüm Dünya’da olduğu gibi Türkiye’de de çok satanlar listesine giren Vejeteryan’ını (2017, April yay.) da öneririm. Bu kitapların tümünü Göksel Türközü çevirmiş. Türközü Gümüş Somon’un Büyük Yolculuğu çevirisi ile bu yıl Kore Çeviri Ödülü’nü de kazandı.02.11.2017


Comments: Yorum Gönder



<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?