Cuma, Temmuz 26, 2013

 

Kitaplar gerçekte kaç basılıyor?



"Hiç kıvırmaya lüzum yok, vaziyet meydanda, kitapçılar sinek avlıyor, durum vahim. Bir de çıkıp utanmadan 100.000 bastık falan diyorlar, sabaha kadar desinler, tek sıfırına inanmayın! 40.000 desinler gene yalan!... taş çatlasa 400!... dingillere masallar! yazık be!... yazık!... anca "pembe dizi" okusun millet... bıkmadılar!... hâlâ satıyor!... hadi "polisiye" de satsın üç beş... hadi "gerilim" falan, tek tük... Neticede hakikat bir bok satmıyor... durum harbiden vahim!” diye bir tiradı var Celine’nin “Profesör Y ile Konuşmalar”ın (çev. Ayberk Erkay, Yapı Kredi yay.) başında.
Yüz bin basıldı denilen kitapların aslında o kadar basılmadığı, zaten satmadığı yaygın bir inanıştır. Bu kanının oluşmasında “12 bin kişiye bir kitap düşüyor” masallarının etkisi olduğu gibi yayınevlerinin promosyon amacıyla “Üç günde 150 bin satış”, “Bir haftada 47 baskı” gibi reklam sloganlarının, kitap kapaklarına konulan “96. Baskı” gibi yazıların da olumsuz etkisi olduğu anlaşılıyor.
Kimi “o kadar fazla basılamaz! Okur mu var?” derken, çoğu yazar da yayıncısının aslında kendi kitaplarını söylediğinden daha fazla bastığından kuşkulanıyor.
8 Kasım 2001’de Bandrol uygulaması resmen başladığından beri kitapların kaç adet basıldıkları “tam olarak” biliniyor. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’na göre 48 sayfadan az çocuk ve eğitim kitapları ile ücretsiz dağıtılan ders kitapları haricinde tüm kitaplara bandrol alınması zorunlu. Yani “Üç günde 150 bin satış” diyen yayınevinin gerçekte o kitabı kaç adet bastığı Telif Hakları Genel Müdürlüğü’nce ve bandrol satışı yapan Yayıncılar Federasyonu YAYFED’ce biliniyor. Bir yılda kaç adet bandrol kullanıldığı bilgisine de ulaşabiliyorsunuz. Örneğin 2012 yılında 293.257.824 adet bandrol kullanıldığını, bunların 63.015.607 adedinin edebiyat eserlerine yapıştırıldığı bilgisini internette biraz uğraşıp bulabiliyorsunuz. (Çünkü telifhaklari.gov.tr adresindeki İstatistikler bölümü kaldırılmış.)
Tek tek kitapların kaç adet bandrol aldığı ise duyurulmuyor. Çoğu yayınevi hangi kitabı kaç tane bastıklarının bilinmesini istemiyor. Müzik sektöründe satın alınan bandrol sayısına göre ödüller dağıtılırken yayıncılar bu bilginin ticari sır olduğunu iddia ediyor. Baskı adetlerini okura açıklamasa da yazarlarına, çevirmenlerine bildiren, internet üzerinden kontrol etmelerine olanak sağlayan yayınevleri var, ama onların rakamları da güvenilir bulunmuyor. 
Telif Hakları Genel Müdürlüğü yazarın, çevirmenin eserlerinin kaç adet basıldığı, kaç baskı yaptığı bilgisine ulaşmasını sağlamalı. Bandrol uygulaması başlarken yazarlara, çevirmenlere vaat edilen buydu. Telif Hakları Genel Müdürlüğü, bandrolle ilgili işlemlerin internet üzerinden yapılabilmesi için birçok proje hayata geçirdi. AB’den destek aldı. Yayıncılar internet üzerinden bandrol başvurusu yapabiliyor, bastıkları kitapların bilgilerine ulaşabiliyor. Ama eser sahiplerinin bu bilgilere internet üzerinden ulaşması mümkün değil.
Yazarlara ve çevirmenlere birer şifre verilerek internetten eserlerinin bilgilerine ulaşmasını sağlamak çok zor olmasa gerek. Bu bilgilere ulaşılması sağlandığında yayıncı ile yazar ve çevirmen arasındaki sıkıntılar mahkemeye ya da bakanlığa yansımadan daha kolay çözülebilecek. Çok basıldı, az basıldı tartışmaları da bitecek.   
24.07.2013 

Comments:
Kaleminize sağlık. Tercüman olmuşsunuz yazarlara.
 
Yorum Gönder



<< Home

This page is powered by Blogger. Isn't yours?